(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.39. అధ్యాయః 039
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
సనత్కుమారేణ నారదంప్రతి ప్రలయప్రకారాదికథనం॥ 1 ॥ తథా భూతాదినిరూపణం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

`సనత్కుమార ఉవాచ।

అధఃస్రోతసి సర్గే చ తిర్యక్స్రోతసి చైవ హి।
ఏతాభ్యామీశ్వరం వింద్యాదూర్ధ్వస్రోతస్తథైవ చ॥ 13-39-1(82368)
కర్మేంద్రియాణాం పంచానామీశ్వరో బుద్ధిగోచరః।
బుద్ధీంద్రియాణామపి తు ఈశ్వరో మన ఉచ్యతే॥ 13-39-2(82369)
మనసః పంచభూతాని సగుణాన్యాహురీశ్వరం।
భూతానామీశ్వరం విద్యాద్బ్రహ్మాణం పరమేష్ఠినం॥ 13-39-3(82370)
భవాన్హి కుశలశ్చైవ ధర్మేష్వేషు పరేషు వై।
కాలాగ్నిరహ్నః కల్పాంతే జగద్దహతి చాంశుభిః॥ 13-39-4(82371)
తతః సర్వాణి భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ।
మహాభూతాని దగ్ధాని స్వాం యోనిం గమితాని వై॥ 13-39-5(82372)
కూర్మపృష్ఠనిభా భూమిర్నిర్దగ్ధకుశకంటకా।
నిర్వృక్షా నిస్తృణా చైవ దగ్ధా కాలాగ్నినా తదా॥ 13-39-6(82373)
జగత్ప్రలీనం జగతి జగచ్చాపి ప్రలీయతే।
నష్టిగంధా తదా సూక్ష్మా జలమేవాభవత్తదా॥ 13-39-7(82374)
తతో మయూఖజాలేన సూర్యస్త్వాపీయతే జలం।
రసాత్మా లీయతే చార్కే తథా బ్రాహ్మణసత్తమ॥ 13-39-8(82375)
అంతరిక్షగతాన్భూతాన్ప్రదహత్యనలస్తదా।
అగ్నిభూతం తదా వ్యోమ భవతీత్యభిచక్షతే॥ 13-39-9(82376)
తం తథా విస్ఫురద్వహ్నిం వాయుర్జరయతే మహాన్।
మహతా బలవేగేన ఆదత్తే తం హి భానుమాన్॥ 13-39-10(82377)
వాయోరపి గుణం స్పర్శమాకాశం గ్రసతే యదా।
ప్రశాంయతి తదా వాయుః ఖం తు తిష్ఠతి నానదత్॥ 13-39-11(82378)
తస్య తం నినదం శబ్దమాదత్తే వై మనస్తదా।
స శబ్దగుణహీనాత్మా తిష్ఠతే మూర్తిమాంస్తు వై॥ 13-39-12(82379)
భుంక్తే చ స తదా వ్యోమ మనస్తాత దిగాత్మకం।
వ్యోమాత్మని వినష్టే తు సంకల్పాత్మా వివర్ధతే॥ 13-39-13(82380)
సంకల్పాత్మానమాదత్తే చిత్తం వై స్వేన తేజసా।
చిత్తం గ్రసత్యహంకారస్తదా వై మునిసత్తమ॥ 13-39-14(82381)
వినష్టే చ తదా చిత్తే అహంకారోఽభవన్మహాన్।
అహంకారం తదాదత్తే మహాన్బ్రహ్మా ప్రజాపతిః॥ 13-39-15(82382)
అభిమానే వినష్టే తు మహాన్బ్రహ్మా విరాజతే।
తం తదా త్రిషు లోకేషు మూర్తిష్వేవాగ్రమూర్తిజం॥ 13-39-16(82383)
యేన విశ్వమిదం కృత్స్నం నిర్మితం వై గుణార్థినా।
మూర్తం జలేచరమపి వ్యవసాయగుణాత్మకం।
గ్రసిష్ణుర్భగవాన్బ్రహ్మా వ్యక్తావ్యక్తమసంశయం॥ 13-39-17(82384)
ఏషోఽవ్యయస్య ప్రలయో మయా తే పరికీర్తితః।
అధ్యాత్మమధిభూతం చ అధిదైవం చ శ్రూయతాం॥ 13-39-18(82385)
ఆకాశం ప్రథమం భూతం శ్రోత్రమధ్యాత్మం శబ్దోధిభూతం దిశోధిదైవతం॥ 13-39-19(82386)
వాయుర్ద్వితీయం భూతం త్వగధ్యాత్మం స్పర్శోధిభూతం విద్యుదధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-20(82387)
జ్యోతిస్తృతీయం భూతం చక్షురధ్యాత్మం రూపమధిభూతం సూర్యోధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-21(82388)
ఆపశ్చతుర్థం భూతం జిహ్వాధ్యాత్మం రసోధిభూతం వరుణోధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-22(82389)
పృథివీ పంచమం భూతం ధ్రాణమధ్యాత్మం గంధోధిభూతం వాయురధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-23(82390)
పాంచభౌతికమేతచ్చతుష్టయం వర్ణితం। అత ఊర్ధ్వమింద్రియమనువర్ణయిష్యామః॥ 13-39-24(82391)
పాదావధ్యాత్మం గంతవ్యమధిభూతం విష్ణురధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-25(82392)
హస్తావధ్యాత్మం కర్తవ్యమధిభూతమింద్రోఽధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-26(82393)
పాయురధ్యాత్మం విసర్గోఽధిభూతం మిత్రోఽధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-27(82394)
ఉపస్థోఽధ్యాత్మమానందోఽధిభూతం ప్రజాపతిరవధిదైవతం స్యాత్। 13-39-28(82395)
వాగధ్యాత్మం వక్తవ్యమధిభూతమగ్నిరధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-29(82396)
మనోఽధ్యాత్మం మంతవ్యమధిభూతం చంద్రమా అధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-30(82397)
అహంకారోఽధ్యాత్మమభిమానోఽధిభూతం విరించోఽధిదైవతం స్యాత్। 13-39-31(82398)
బుద్ధిరధ్యాత్మం వ్యవసాయోఽధిభూతం బ్రహ్మాధిదైవతం స్యాత్॥ 13-39-32(82399)
ఏవమవ్యక్తో భగవాన్సకృత్కృత్స్నాన్కురుతే సంహరతే చ। కస్మాత్క్రీడార్థం॥ 13-39-33(82400)
యథాఽఽదిత్యోంఽశుజాలం క్షిపతి సంహరతే చ ఏవమవ్యక్తో గుణాన్సృజతి సంహరతే చ॥ 13-39-34(82401)
యథాఽర్ణవాదూర్మిమాలానిచ యశ్చోర్ధ్వముత్తిష్ఠతే సంహరతే చ।
యథా చాంతరిక్షాదభ్రమాకాశముత్తిష్ఠతి స్తనితగర్జితోన్మిశ్రం తద్వత్తత్రైవ ప్రాణశత్।
ఏవమవ్యక్తో గుణాన్సృజతి సంహరతి చ॥ 13-39-35(82402)
యథా కూర్మోఽంగాని కామాత్ప్రసారయతే పునశ్చ ప్రవేశయతి ఏవమవ్యక్తో భగవాన్లోకాన్ప్రకాశయతి ప్రవేశయతే చ॥ 13-39-36(82403)
ఏవం చేతనశ్చ భగవాన్పంచవింశః శుచిస్తేనాధిష్ఠితా ప్రకృతిశ్చేతయతి నిత్యం సహధర్మా చ। భగవతోఽవ్యక్తస్య క్రియావతోక్రియావతశ్చ ప్రకృతిః క్రియావానజరామరః క్షేత్రజ్ఞో నారాయణాఖ్యః పురుషః॥ 13-39-37(82404)
భీష్మ ఉవాచ। 13-39-38x(6840)
ఇత్యేతన్నారదాయోక్తం కుమారేణ చ ధీమతా।
ఏతచ్ఛ్రుత్వా ద్విజో రాజన్సర్వయజ్ఞఫలం లభేత్॥' ॥ 13-39-38(82405)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ఏకోనచత్వారింశోఽధ్యాయః॥ 39 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.